Εξετάσεις για ουρολοίμωξη.

Εργαστηριακές εξετάσεις για ουρολοίμωξη


  • Γενική ούρων
  • Στικ ούρων
  • Καλλιέργεια ούρων
Η μικροσκοπική ανάλυση των ούρων είναι μια απλή και γρήγορη διαγνωστική μέθοδος. Μπορεί να αναδείξει την ύπαρξη πυοσφαιρίων, ερυθρών αιμοσφαιρίων, καθώς και μικροοργανισμών στα ούρα, θέτοντας τις βάσεις για τη διάγνωση της ουρολοίμωξης. Η πυουρία, δηλαδή η ύπαρξη λευκών αιμοσφαιρίων στα ούρα, και η βακτηριουρία, δηλαδή η ανίχνευση βακτηρίων στα ούρα, είναι ενδεικτικά στοιχεία μιας ουρολοίμωξης. Πάνω από τρία λευκά αιμοσφαίρια (πυοσφαίρια) κατά οπτικό πεδίο (κοπ) θεωρείται ότι θέτουν την υποψία της ουρολοίμωξης. Από κλινικές μελέτες προκύπτει, ότι ο καθορισμός των πυοσφαιρίων στα ούρα έχει 80-95% ευαισθησία και 50-76% ειδικότητα για τις ουρολοιμώξεις. Από την άλλη μεριά, η μικροσκοπική ανίχνευση βακτηρίων είναι εφικτή και αξιόπιστη εφόσον ο αριθμός των βακτηρίων ανά χιλιοστόλιτρο υπερβαίνει τα 105.

Η παρουσία του ενός παράγοντα δεν σημαίνει και την ύπαρξη του άλλου. Έτσι, βακτηριουρία χωρίς πυουρία είναι ένδειξη βακτηριακού αποικισμού, αλλά δεν σημαίνει απαραιτήτως και ύπαρξη λοίμωξης. Γενικά, η απουσία πυουρίας καθιστά αμφίβολη τη διάγνωση της ουρολοίμωξης, η οποία πλέον επαφίεται στα ευρήματα της καλλιέργειας των ούρων. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν πολλές νόσοι, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν σημαντική πυουρία, απουσία βακτηριουρίας. Εκτός από τη φυματίωση του ουροποιητικού, όπου η στείρα πυουρία αποτελεί χαρακτηριστικό εύρημα, υπάρχουν και άλλες καταστάσεις, όπως η λιθίαση γενικότερα και, ειδικότερα, οι κοραλλιογενείς λίθοι, η σπειραματονεφρίτιδα και η διάμεση κυστίτιδα.

Μικροσκοπική αιματουρία ανευρίσκεται στο 40-60% των περιπτώσεων κυστίτιδας. Γενικά, η ανίχνευση μικροοργανισμών και ερυθρών αιμοσφαιρίων στα ούρα είναι παράγοντες με χαμηλή ευαισθησία, αλλά με υψηλή ειδικότητα για τις ουρολοιμώξεις.

Τα διάφορα βιοχημικά και ενζυματικά τεστ, γνωστά και ως stick ούρων χρησιμοποιούνται για την ανίχνευση κυρίως πυουρίας και βακτηριουρίας. Τα stick ούρων βασίζονται στη δοκιμασία της εστεράσης των λευκοκυττάρων, η ανίχνευση της οποίας υποδηλώνει πυουρία, και στην ανίχνευση νιτρωδών αλάτων, η ύπαρξη των οποίων στα ούρα υποδηλώνει βακτηριουρία, καθώς πολλά Gram αρνητικά βακτήρια έχουν τη δυνατότητα μετατροπής των νιτρικών αλάτων των ούρων σε νιτρώδη. Η ευαισθησία και η ειδικότητα των stick ούρων παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις, με αποτέλεσμα να υπάρχει σχετικά μεγάλο ποσοστό ψευδώς αρνητικών αποτελεσμάτων. Ως εκ τούτου, η διαγνωστική τους αξία είναι περιορισμένη, χρησιμοποιούνται εντούτοις ευρέως για μια εύκολη και γρήγορη πρώτη εκτίμηση
Η αναγνώριση παθογόνων μικροοργανισμών στα ούρα και ο ποσοτικός προσδιορισμός τους αποτελεί τη βασικότερη διαγνωστική μέθοδο των ουρολοιμώξεων. Η συλλογή ούρων προς καλλιέργεια πρέπει να γίνεται σε αποστειρωμένους συλλέκτες και να αποστέλλονται αμέσως στο εργαστήριο. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό, τα ούρα μπορούν να παραμείνουν σε ψυγείο μέχρι και 24 ώρες. Το εργαστήριο, επίσης, πρέπει να ενημερώνεται στην περίπτωση που ο ασθενής λαμβάνει αντιβιοτικά φάρμακα.

Ο προσδιορισμός του αριθμού των μικροοργανισμών έγκειται στη μέτρηση των αποικιών ανά χιλιοστόλιτρο ούρων (Colony Forming Units – CFU/ml). Ο καθορισμός του ορίου για το χαρακτηρισμό της κλινικά σημαντικής βακτηριουρίας είναι σε ορισμένες περιπτώσεις δύσκολος. Αν και έχει επικρατήσει να θεωρείται κλινικά σημαντική βακτηριουρία όταν ο αριθμός των μικροοργανισμών είναι >105 CFU/ml, εντούτοις το όριο αυτό αμφισβητείται σήμερα, καθώς το 20-40% των γυναικών με συμπτωματική ουρολοίμωξη εμφανίζει βακτηριουρία της τάξης του 102-104 CFU/ml. Τα ευρήματα αυτά οφείλονται αφενός στο χαμηλό ρυθμό πολλαπλασιασμού των βακτηρίων, αφετέρου στις συχνές κενώσεις της ουροδόχου κύστης εξαιτίας των ερεθιστικών συμπτωμάτων. Σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, κλινικά σημαντική βακτηριουρία θεωρείται στις εξής περιπτώσεις:

• >103 CFU/ml στην οξεία μη επιπλεγμένη κυστίτιδα στις γυναίκες.

• >104 CFU/ml στην οξεία μη επιπλεγμένη πυελονεφρίτιδα στις γυναίκες.

• >105 CFU/ml σε κάθε περίπτωση στις γυναίκες

• >104 CFU/ml σε κάθε περίπτωση στους άντρες ή σε καλλιέργεια δείγματος ούρων από καθετήρα σε επιπλεγμένη ουρολοίμωξη σε γυναίκες.

Σημαντικά κλινική βακτηριουρία θεωρείται επίσης και κάθε περίπτωση ανίχνευσης μικροοργανισμών σε καλλιέργεια δείγματος ούρων από υπερηβική παρακέντηση. Τέλος, η διάγνωση της ασυμπτωματικής βακτηριουρίας τίθεται όταν σε δύο διαδοχικές καλλιέργειες ούρων, που λαμβάνονται σε χρονική απόσταση >24 ωρών, απομονωθεί ο ίδιος μικροοργανισμός σε αριθμό >105 CFU/ml.

Για περισσότερες πληροφορίες, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με τον ουρολόγο.